Sợ lên hình: một giám đốc đi từ “không biết gì” đến livestream giữa lớp

Chiều ngày học đầu tiên của K2, một học viên bấm phát trực tiếp ngay giữa lớp. Chị nhìn thẳng vào ống kính và mở đầu bằng một câu hỏi: “Mọi người có biết tôi đang ở đâu không?” Người nói là chị Nguyễn Thị Bích Huệ, giám đốc công ty TNHH TM Tuấn Minh. Trước đó, trong phiếu cuối khóa, chị tự viết rằng mình đi từ “một người không biết gì về online marketing”. Nếu bạn cũng đang sợ lên hình, chuyện của chị đáng để bạn đọc hết, vì nó nhỏ, thật và làm theo được.

Vì sao chủ doanh nghiệp đi lên từ nghề hay sợ lên hình?

Vì chúng ta được rèn để giỏi việc, không phải để giỏi trước ống kính. Bạn sửa xe giỏi, dạy học giỏi, dẫn tour giỏi. Nhưng không ai dạy bạn cách nói với một cái điện thoại không biết gật đầu.

Tôi thấy ba nỗi sợ chồng lên nhau:

• Sợ xấu, sợ nói vấp. Nghe giọng mình trong clip thấy lạ.
• Sợ bị đánh giá. Người quen, nhân viên, đối thủ cùng xem.
• Sợ không biết nói gì. Có nghề, có kinh nghiệm, nhưng bật máy lên đầu óc trống rỗng.

Trong hồ sơ học viên K2, lớp có giám đốc công ty thương mại, Phó Tổng giám đốc công ty xây dựng chịu lửa, chủ phòng trọ, chủ homestay, môi giới bất động sản. Không ai trong số đó là dân làm truyền thông chuyên nghiệp. Họ là những người giỏi nghề muốn có mặt trên mạng. Và câu hỏi chung của họ là: quay cái gì cho sản phẩm của mình, và quay thế nào cho khỏi ngại?

Chị Bích Huệ đã làm gì để sợ lên hình bớt đi?

Chị bắt đầu bằng một việc rất nhỏ: nói một câu mở đầu và chấp nhận bấm quay. Tôi kể lại đúng những gì có trong clip và phiếu của chị, không thêm gì.

Trong clip, chị chào mọi người, cho biết chị đang ở Phú Thọ, đang học trong lớp của tôi, và nói mục tiêu của mình là học cách làm video cho các sản phẩm của công ty. Mở bằng câu hỏi “Mọi người có biết tôi đang ở đâu không?” là một cách rất khéo, vì nó mời người xem tò mò ngay giây đầu, và người nói thì có chỗ để bắt đầu thay vì đứng chết lặng.

Trong phiếu cuối khóa, chị viết rằng khóa học đã giúp chị đi từ một người không biết gì về online marketing đến “yêu, thích và quyết tâm chinh phục”, và chị cảm thấy vừa được học vừa được trải nghiệm. Chị cũng có góp ý thẳng về nhiệt độ phòng học, chứ không chỉ có lời khen. Tôi nhắc điều này vì tôi thích kể chuyện nguyên vẹn.

Những học viên khác nói gì về chuyện tự tin trước ống kính?

Có hai lời tôi giữ nguyên chữ vì nó thật. Một phiếu ẩn danh viết rằng nhờ khóa học, người đó đã có thể tự xây kênh YouTube của mình và “tự tin nói trước ống kính”. Học viên Nguyễn Tâm, người cho thuê phòng trọ, viết rằng sau khóa anh hiểu hơn, “ko còn sợ và có niềm tin hơn cho việc xây kênh sắp tới”.

Tôi không nói ba ngày xóa được nỗi sợ của mọi người. Có người cần thêm thời gian, và tôi muốn bạn hiểu điều đó để không tự trách mình nếu lần đầu còn run. Điều tôi thấy ở K2 là khi cả lớp cùng làm, bạn không lẻ loi, và nỗi sợ nhỏ lại vì nhìn quanh thấy người khác cũng đang run như mình.

Cách vượt sợ lên hình: 6 bước nhỏ làm được ngay tuần này

Đây là cách làm tôi thấy thực tế, tôi chia sẻ như một gợi ý chứ không phải công thức hứa trước kết quả. Mỗi bước đều làm được trong dưới 15 phút:

1. Viết ra một câu hỏi mở đầu. Không viết cả kịch bản. Chỉ một câu có thể khiến người xem dừng lại, như câu của chị Huệ. Ví dụ: “Bạn có biết vì sao xe của bạn hay hỏng đúng ngày cần đi gấp không?”
2. Liệt kê ba ý cần nói. Ba gạch đầu dòng, mỗi gạch một dòng. Đọc thuộc lòng cả bài chỉ làm bạn cứng người hơn.
3. Quay 30 giây, ba lần. Lần một thường tệ, lần ba thường khá hơn. Bạn đang luyện, chưa đang xuất bản.
4. Nói với một người cụ thể. Tưởng tượng một khách cũ đang ngồi trước mặt và hỏi bạn câu đó. Nói với một người dễ hơn nói với “công chúng”.
5. Cho một người tin cậy xem. Hỏi đúng một câu: chỗ nào nghe chưa rõ? Đừng hỏi “có đẹp không”, vì câu đó chỉ nuôi nỗi sợ.
6. Đăng ở nơi nhỏ trước. Nhóm bạn bè, nhóm học viên, hoặc chế độ chỉ mình bạn thấy. Khi bạn quen, hãy đăng rộng hơn.

Sau hai tuần, bạn sẽ có khoảng sáu đến mười clip ngắn. Chưa cần hay. Cần có.

Nói gì trong clip đầu tiên khi chưa biết quay cái gì?

Hãy nói đúng điều khách hay hỏi bạn nhất. Đây là chỗ chủ doanh nghiệp đi lên từ nghề có lợi thế: bạn đã nghe câu hỏi đó hàng trăm lần. Bạn không cần sáng tạo, chỉ cần trả lời to lên trước ống kính.

Việc bạn làm hằng ngày	Clip 30 giây bạn có thể quay
Khách hỏi giá	Giá phụ thuộc vào 3 điều này (nói thật, không thổi phồng)
Khách hay nhầm một khái niệm	Một hiểu lầm phổ biến trong nghề của tôi
Bạn vừa giải quyết xong một việc khó	Việc đó là gì và bạn làm thế nào, kể ngắn
Khách mới hay lo một điều	Trước khi mua, bạn nên hỏi người bán câu này

Một lưu ý cổng YMYL cho nghề nào cũng áp dụng, nhất là sức khỏe, tài chính, pháp lý: nói kinh nghiệm và quan sát của bạn, đừng hứa kết quả cho người xem và đừng đưa ra tuyên bố mà bạn không chứng minh được. Uy tín đến chậm hơn lời hứa, nhưng ở lại lâu hơn.

Làm sao giữ nhịp khi mới quay vài clip đã nản?

Hãy đặt mục tiêu theo số clip, đừng đặt theo số view. View không nằm trong tay bạn, số clip thì có. Tôi đã tự vận hành các website và nội dung của mình nhiều năm, và điều tôi thấy là người làm đều thường đi xa hơn người làm giỏi nhưng làm đứt quãng.

Bạn có thể tự đặt cho mình thử thách đơn giản: mỗi tuần quay đúng ba clip 30 giây, mở bằng một câu hỏi, đăng một clip. Đủ để tạo thói quen, chưa đủ để bị kiệt sức.

Internet Mastery Camp (IMC) có phần dạy xây kênh và làm video, cùng với hồ sơ khách và trang bán hàng, để bạn biết quay cho ai và quay để làm gì. Bạn có thể xem thêm tại trang IMC và đọc các bài khác trong chuyên mục Internet Mastery Camp. Phiếu K2 (21 phiếu, điền tại lớp, cuối buổi) cho 5/5 điểm hài lòng và NPS +76. Đó là cảm nhận lúc nóng của một nhóm nhỏ, và có một người chấm 5 điểm. Bạn đánh giá có hợp với mình hay không là quyết định của bạn.

Câu hỏi thường gặp về sợ lên hình

Sợ lên hình có phải là điểm yếu không?

Không. Đó là phản ứng phổ biến khi phải nói trước một thiết bị ghi lại mọi thứ. Điều quan trọng là bạn có cách làm nhỏ để từng bước quen dần.

Làm sao để hết sợ lên hình nhanh nhất?

Không có đường tắt, và tôi không hứa hết sợ sau một lần. Hạ độ khó là cách thực tế: clip 30 giây, mở bằng một câu hỏi, quay vài lần, chưa cần đăng ngay.

Không có kịch bản thì nói gì trong clip đầu tiên?

Trả lời một câu hỏi khách hay hỏi bạn. Bạn đã trả lời nó hàng trăm lần ngoài đời, giờ chỉ cần nói lại trước ống kính, ngắn gọn và thật.

Có nên livestream ngay khi chưa quen không?

Tùy bạn. Một số người thấy livestream dễ hơn vì không có cơ hội quay lại, số khác cần quay thử trước. Nếu còn run, hãy tập với clip ngắn và nhóm nhỏ trước.

Chủ doanh nghiệp bận có cần tự lên hình không?

Khách thường tin người trước khi tin logo, nên người chủ xuất hiện có lợi thế. Nhưng bạn có thể bắt đầu bằng những clip ngắn hằng tuần, không cần dành cả ngày.