Đào Kim Yến: cô học trò lớp học thêm, người vợ và “chốt chặn” của VINATAT

Tôi đã viết về Đức — cậu học trò đầu tiên của tôi. Hôm nay tôi muốn viết về một cô học trò khác. Người mà tôi dạy tiếng Anh từ năm 2007, và từ năm 2013 thì gọi là vợ.

Cô ấy tên đầy đủ là Đào Thị Kim Yến, bạn bè và khách hàng quen gọi là Đào Kim Yến. Trên công ty, Yến là Phó Giám đốc Công ty Du lịch và Công nghệ Việt Nam – VINATAT. Ở nhà, Yến là mẹ của bốn đứa trẻ. Và với tôi, Yến là người đã đi cùng tôi từ thời còn chưa có gì trong tay.

Cô học trò 12 nghìn đồng ở thị xã Phú Thọ

Yến sinh ngày 11/11/1992, người Phú Thọ, học Trường THPT Hùng Vương ở thị xã Phú Thọ. Cũng giống như Đức, Yến từng là học sinh của tôi. Nếu Đức bắt đầu học tôi từ năm 2006, thì Yến bắt đầu từ năm 2007.

Hồi đó tôi là một thầy giáo sinh viên đi dạy thêm. Học phí bắt đầu từ 12 nghìn đồng mỗi học sinh, một lớp có 6 học sinh. Không có phòng học đẹp, không có máy chiếu, không có thương hiệu nào cả. Chỉ có một bàn học, mấy cuốn sách và một anh thầy trẻ rất muốn học trò của mình giỏi lên.

Tôi hay nghĩ lại con số 12 nghìn ấy. Nó nhắc tôi rằng mọi thứ VINATAT có hôm nay đều bắt đầu từ những việc rất nhỏ, làm cho tử tế, làm đủ lâu.

Ngày 8/8/2009

Ngày 8/8/2009, chúng tôi nhận lời yêu nhau.

Tôi không định kể nhiều về chuyện riêng. Chỉ muốn nói rằng tình yêu ấy kéo dài đến tận hôm nay. Nó đi qua những năm tôi còn là Tour Leader xách vali dẫn đoàn, qua năm 2011 tôi lập công ty với hai bàn tay gần như trắng, qua cả những năm dịch khi ngành du lịch đứng im. Có những giai đoạn tôi không biết tháng sau lấy gì trả lương cho anh em. Yến vẫn ở đó.

Năm 2013, chúng tôi cưới nhau.

Ngày 8/8/2026 vừa rồi, tròn 17 năm, Yến đăng mấy chữ và gắn tên tôi: “17 năm nhận lời yêu Anh! Cảm ơn vì 1 hành trình luôn bên nhau nhé.” Tôi đọc xong chỉ muốn nói lại đúng câu ấy. Người phải cảm ơn, là anh.

Mười bảy năm ấy, chúng tôi cùng nhau đi nhiều nơi. Có Anh, có Nhật, có Singapore, Malaysia. Chuyến nước Anh đầu năm 2024, hai vợ chồng đứng cạnh bốt điện thoại đỏ dưới chân tháp Big Ben, đi qua những tòa nhà cổ kính của Oxford, xem đổi gác trước cung điện Buckingham, rồi lên tận Manchester, đứng bên đường hầm cầu thủ của sân Old Trafford. Trời lạnh, nhưng Yến cười suốt chuyến. Với người làm du lịch, đi cùng nhau không chỉ là nghỉ ngơi. Đó là lúc hai vợ chồng cùng nhìn một điểm đến bằng con mắt của khách, rồi về kể lại cho khách bằng chính trải nghiệm của mình.

Bốn thiên thần

Cuối năm 2013, chúng tôi đón thiên thần đầu tiên: Mai Kim Phượng.

Năm 2015 có thêm Mai Thanh Tùng. Năm 2021 là Mai Bảo Ngọc. Và năm 2025, cô út Mai Ngọc Anh.

Bốn đứa trẻ, bốn giai đoạn rất khác nhau của công ty. Phượng ra đời khi công ty mới được hai năm tuổi. Bảo Ngọc ra đời giữa lúc ngành du lịch còn chưa hết khó khăn sau dịch. Ngọc Anh đến khi VINATAT đã có nhiều thương hiệu và văn phòng ở cả ba miền.

Ai làm chủ doanh nghiệp cũng hiểu: vừa sinh con, vừa nuôi con nhỏ, vừa giữ doanh số, vừa giữ sổ sách công ty là một việc không dễ chút nào. Yến đã làm việc đó, không phải một lần mà bốn lần.

Trên công ty: một chốt chặn quan trọng

Nhiều người biết Yến qua một con số: có những tháng Yến đạt doanh thu bán tour hơn 20 tỷ đồng. Đó là con số thật, tôi xác nhận.

Nhưng tôi muốn nói rõ hai điều, vì tôn trọng người đọc:

• Đây là doanh thu bán tour, không phải thu nhập cá nhân.
• Đây là thành tích của một người đã làm nghề bền bỉ nhiều năm, không phải lời hứa rằng ai vào nghề cũng đạt được như vậy.

Yến không phải người sinh ra đã giỏi bán hàng. Yến học. Học từ những lớp của chính công ty, ngồi học khóa IMC như mọi học viên khác, rồi áp dụng đến mức kỷ luật. Cái tôi quý nhất ở Yến không phải con số, mà là sự bền bỉ và tận tâm với từng khách, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác.

Bằng chứng rõ nhất không nằm trong báo cáo doanh thu, mà nằm ở những người khách quay lại. Anh Dần, anh Tuấn, chị Ngân và nhiều anh chị khác được Yến chăm sóc đã đi tour cùng Vietkingtravel rất nhiều lần. Trong nghề du lịch, bán được một tour là chuyện của kỹ năng. Khách quay lại lần thứ hai, thứ ba, thứ mười là chuyện của niềm tin.

Ngày 25/7, Vietkingtravel khởi hành cùng lúc 4 đoàn Singapore – Malaysia, với bốn hướng dẫn viên Ngô Phúc, Đình Nghi, Bùi Lập và Quang Huy. Nhóm Zalo của khách nổ hơn 1.000 bức ảnh. Yến viết lên trang cá nhân, nửa tự hào nửa trêu: “Đã gì đâu á, ngày nào cũng có đoàn đi mà. Phải vài đoàn mới chịu.”

Ngày 24/8, Yến đăng một dòng trạng thái nền đỏ, ngắn gọn đúng kiểu người đang bận: “Mở đoàn Sing Malay 30/8 thần tốc. Gom có ngày đủ 1 đoàn. Yêu thế chứ lị.” Một đoàn Singapore – Malaysia, gom trong một ngày, khởi hành sau đó chưa đầy một tuần. Người ngoài nghe tưởng may mắn. Người trong nghề hiểu: đó là kết quả của rất nhiều năm giữ liên lạc, giữ chữ tín với khách, để đến lúc mở đoàn chỉ cần một tiếng gọi.

Niềm tin ấy không đến từ bàn làm việc. Yến vẫn đi famtrip, vẫn tự đặt chân đến điểm đến trước khi tư vấn cho khách. Cuối tháng 8 vừa rồi, Yến đi liền hai chuyến: famtrip “Sầm Sơn Du Lịch Bốn Mùa” rồi nối tiếp famtrip Sapa. Về, Yến viết ngắn gọn rằng mình cảm ơn ban tổ chức vì đã giúp kết nối được thêm nhiều anh chị em trong nghề, cùng chia sẻ, cùng vui. Rồi chốt một câu rất Yến:

“Nghề Du Lịch của em chỉ thế thôi.”

Nghe thì nhẹ tênh. Nhưng tôi hiểu “chỉ thế thôi” nghĩa là: đi tận nơi, gặp tận người, quen tận nghề. Người bán tour mà chưa từng đứng ở chỗ khách sẽ đứng thì rất khó nói cho khách tin.

Và đó mới chỉ là một nửa. Nửa còn lại ít ai thấy: Yến là người xét duyệt các khoản thu, chi của toàn công ty.

Trong một doanh nghiệp đi lên từ nghề, đây là vị trí sống còn. Người bán giỏi thì mang tiền về. Nhưng phải có người giữ cửa, để tiền mang về không chảy đi những chỗ không đáng. Tôi là người hay hào hứng với ý tưởng mới. Yến là người bắt từng khoản chi phải có lý do. Hai tính cách ấy đặt cạnh nhau, công ty mới đi được đường dài.

Tôi hay nói với các chủ doanh nghiệp học tôi: công ty nhỏ thường chết không phải vì thiếu khách, mà vì không ai giữ dòng tiền. Chủ giỏi nghề thường giỏi làm, giỏi bán, nhưng lại để tiền đi tự do. Ở VINATAT, chốt chặn đó tên là Yến.

Không chỉ là doanh số: những chuyến đi cho đi trước

Tháng 9/2026, Yến đi trọn cả hai hành trình thiện nguyện của công ty: khánh thành điểm trường mầm non Bó Lạ ở Sơn La, rồi chỉ ba ngày sau là đoàn Caravan Hành Trình Kết Nối 2026 đến Cam Lộ, Quảng Trị, thăm những người mang di chứng chất độc da cam.

Tối 7/9, vừa từ Bó Lạ về, Yến viết vài dòng ngắn trên trang cá nhân. Không số liệu, không khoe khoang. Chỉ nói rằng cả đoàn cùng góp một phần nhỏ để dựng nên một ngôi trường, để các em nhỏ có thêm một lớp học tử tế hơn mỗi ngày, và rằng cô trò Điểm trường Bó Lạ, xã Mường Hung, tỉnh Sơn La từ hôm nay đã có ngôi nhà mới. Có một câu tôi rất thích:

“Không cần ồn ào, chỉ cần biết rằng nơi đây sẽ khác đi một chút, tốt hơn một chút.”

Đó cũng chính là cách Yến làm việc ở công ty. Không ồn ào. Chỉ làm cho mọi thứ tốt hơn một chút, mỗi ngày.

Mười ngày sau chuyến Cam Lộ, Yến viết trên trang cá nhân một bài dài. Tôi đọc mà ngồi lặng một lúc. Yến kể về đoạn đường vào Bó Lạ phải xuống xe cầm cuốc san đất trước bánh xe. Kể về khoảng 60 con người ở Cam Lộ, đủ mọi lứa tuổi, có người đã nằm một chỗ hơn 40 năm. Kể về những mái đầu bạc bên cạnh mỗi chiếc giường, những người cha người mẹ chăm con suốt mấy chục năm không một ngày nghỉ.

Rồi Yến viết một câu mà tôi nghĩ là câu hay nhất tôi từng đọc của vợ mình:

“Hai chuyến đi cách nhau đúng ba ngày, mà dạy mình hai bậc thang khác nhau của cùng một chữ may mắn.”

Người chốt những hợp đồng hàng tỷ đồng, người ngồi soát từng khoản chi của công ty, cũng là người đã nắm tay từng người ở Cam Lộ và về nhà vẫn còn nhớ cảm giác những bàn tay siết chặt ấy. Tôi nghĩ đó là lý do khách hàng tin Yến. Người ta cảm được ai bán hàng bằng cái đầu, ai bán hàng bằng cả trái tim.

Một kỳ nghỉ không doanh số

Dịp nghỉ lễ cuối tháng 8 vừa rồi, cả nhà về quê Phú Thọ. Sáng nào hai vợ chồng cũng dậy thật sớm, đi bộ dọc cánh đồng đón những tia nắng đầu tiên. Chiều lại đi đúng con đường ấy để ngắm hoàng hôn buông xuống.

Tối 31/8, Yến viết mấy dòng mà tôi đọc xong thấy thương vợ:

“Không doanh số. Không điện thoại tư vấn liên tục. Không áp lực, không ồn ào, không những bộn bề thường ngày.”

Người ngoài nhìn vào chỉ thấy những tháng hơn 20 tỷ doanh thu. Ít ai thấy phía sau là điện thoại reo từ sáng đến tối, là khách nhắn lúc nửa đêm, là những bảng chi phí phải soát từng dòng. Nên với Yến, được đi bộ trên đường làng quê mình, được chậm lại, đã là một kỳ nghỉ trọn vẹn.

Mà cuối bài Yến vẫn không quên ghi thêm một dòng: “Lần nào về cũng được bán lợn cho bố chồng.” Tôi đọc mà bật cười. Đúng là người bán hàng, về quê nghỉ lễ cũng vẫn có đơn.

Điều tôi học được từ vợ mình

Nếu anh chị là chủ doanh nghiệp đi lên từ nghề, tôi muốn anh chị mang về ba điều từ câu chuyện của Yến:

• Người giỏi bán hàng được học mà thành. Không ai sinh ra đã chốt được đơn. Có hệ thống, có kỷ luật, có người kèm, thì người bình thường cũng có cơ hội làm được việc phi thường.
• Doanh nghiệp cần một người giữ cửa tiền. Chủ giỏi nghề thường là người tiêu tiền hăng nhất công ty. Hãy có một người đủ tin để nói “chưa” với chính anh chị.
• Người đi cùng lúc khó là tài sản lớn nhất. Công ty có thể thay phần mềm, đổi văn phòng, mở thêm thương hiệu. Nhưng người đã ở lại với anh chị qua mùa đông thì không có bản thay thế.

Mười chín năm trước, tôi dạy một cô bé ở thị xã Phú Thọ những câu tiếng Anh đầu tiên, học phí 12 nghìn đồng một em. Hôm nay, cô bé ấy là mẹ của bốn đứa con tôi, là người duyệt từng khoản chi của công ty tôi, và là người đứng cạnh tôi trong mọi quyết định lớn.

Cảm ơn em, Yến. Vì đã học anh, rồi dạy lại anh nhiều hơn thế.

— Mai Tiến Tần

Đọc thêm: EEAT là gì? 4 trụ giúp người làm du lịch được Google tin